Brandveiligheid in bulkopslag: van ervaring naar structurele preventie

Wijnne Barends Logistics, onderdeel van de Spliethoff Group, is een internationaal logistiek bedrijf met een sterke achtergrond in de scheepvaart. Het familiebedrijf, opgericht in 1855, richt zich onder andere op op- en overslag van bulkgoederen. Vanuit vestigingen in Noord-Nederland verzorgen zij weg- en watertransport, warehousing en complete logistieke oplossingen voor klanten in onder andere de energie-, bouw-, grondstoffen en offshoresector.

Een belangrijk onderdeel van de dienstverlening is de opslag en handling van bulkgoederen zoals alternatieve brandstoffen, biomassa en andere organische stromen. Het gaat om grote volumes, opgeslagen in (bulk)loodsen of op buitenterreinen. Volgens Daphne, Director Logistics bij Wijnne Barends, brengt die schaal een duidelijke verantwoordelijkheid met zich mee. "We werken dagelijks met enorme hoeveelheden goederen. Dan moet veiligheid niet alleen goed geregeld zijn op papier, maar juist in de praktijk."

De sector kent de risico's van bulkopslag. Brandincidenten hebben laten zien hoe snel temperatuurontwikkeling kan escaleren wanneer die niet tijdig wordt gesignaleerd. Ook voor Wijnne Barends was dat aanleiding om brandpreventie verder te professionaliseren en structureel te versterken.

Bulkgoederen: ogenschijnlijk rustig, intern voortdurend in beweging

Bulkopslag oogt vaak stabiel. Grote hoeveelheden los gestorte materialen, zoals houtpellets, biomassa of andere organische grondstoffen liggen ogenschijnlijk rustig opgeslagen in loodsen of op buitenterreinen. Aan de buitenkant lijkt er weinig aan de hand. Maar binnen in zo’n bulkpartij kan zich een ander proces afspelen.

Veel van deze materialen zijn brandbaar en gevoelig voor broei: een natuurlijk proces waarbij onder invloed van vocht, druk en zuurstof langzaam warmte ontstaat. Die temperatuurontwikkeling begint diep in de kern van de opslag en is aan de buitenzijde nauwelijks zichtbaar. Zonder monitoring kan de temperatuur ongemerkt oplopen tot een kritisch punt.

Harry Kooistra, veiligheidsadviseur bij Kooi, ziet dit mechanisme regelmatig terug. Volgens hem schuilt het risico juist in het onzichtbare karakter van broei. “Het begint klein, vaak op één plek in de kern van een bulkpartij. Zonder meting weet je niet dat de temperatuur oploopt. En tegen de tijd dat je rook ziet, ben je eigenlijk al te laat.”

De risico's: wanneer een hotspot onopgemerkt blijft

Bij bulkgoederen ontstaat temperatuurontwikkeling vaak geleidelijk. Een kleine hotspot diep in de kern van de opslag kan zich ongemerkt uitbreiden. Wanneer broei niet tijdig wordt gesignaleerd, kan de temperatuur oplopen tot het punt van ontbranding.
In grote bulkpartijen verspreidt vuur zich vervolgens snel. Brandhaarden zijn lastig bereikbaar en moeilijk volledig te blussen. De gevolgen zijn ingrijpend:

• Operationele stilstand
• Complexe en langdurige bluswerkzaamheden
• Hoge materiële schade
• Mogelijke milieueffecten
• Reputatie- en verzekeringsimpact

Voor een logistieke organisatie met meerdere vestigingen en continue goederenstromen is dat een scenario met grote consequenties. Daphne benadrukt dat ervaringen binnen de sector het bewustzijn verder hebben vergroot. "We hebben gezien hoe snel het kan gaan. Dan weet je dat je verder moet kijken dan alleen periodieke controles. Je moet eerder weten wat er gebeurt." Er ontstond behoefte aan een oplossing die niet afhankelijk is van steekproeven, maar continu inzicht biedt.

De stap naar structurele preventie: de RED van Kooi

Met de inzet van de RED maakte Wijnne Barends de overstap van lokale metingen naar 24/7 thermische monitoring. De RED scant met warmtebeeldtechnologie continu de volledige opslag. Temperatuurafwijkingen worden direct gedetecteerd en automatisch doorgestuurd naar het Kooi Alarm Center. Daar beoordelen specialisten de melding en zetten indien nodig direct opvolging in.

Volgens Harry Kooistra zit het verschil in schaal en timing. "Waar je met een lans één punt meet, monitoren wij continu het hele oppervlak. We signaleren afwijkingen in een vroeg stadium, nog voordat er sprake is van rook of zichtbare ontwikkeling." Daarmee verschuift de aanpak van steekproefsgewijs controleren naar integraal bewaken.

Voor Wijnne Barends betekent dit vooral zekerheid. Daphne merkt dat het grootste verschil zit in continuïteit. "We zijn niet meer afhankelijk van meetmomenten. We hebben 24 uur per dag inzicht in temperatuurontwikkelingen en kunnen daarnaast leunen op Kooi Alarm Center. Dat geeft rust en controle."

Data als fundament voor veiligheid

Naast directe signalering levert de RED structurele data op. Temperatuurtrends worden vastgelegd, waardoor patronen zichtbaar worden en processen gericht kunnen worden geoptimaliseerd.

Harry ziet dat als een belangrijke ontwikkeling binnen brandpreventie. "Je maakt veiligheid meetbaar. In plaats van aannames of momentopnames werk je met data. Dat helpt organisaties om onderbouwde keuzes te maken." Voor Wijnne Barends past dit binnen hun bredere visie op risicobeheersing: veiligheid moet aantoonbaar, structureel en toekomstgericht zijn ingericht.

Van lokaal meten naar integraal beheersen

Met de overstap van handmatige metingen naar continue thermische monitoring is temperatuurontwikkeling binnen de bulkopslag geen momentopname meer, maar een continu bewaakt proces. Waar voorheen met een lans op specifieke plekken werd gemeten, wordt nu de volledige opslag 24/7 thermisch gemonitord. Afwijkingen worden automatisch gesignaleerd en beoordeeld door specialisten in het Kooi Alarm Center. Dat betekent dat er altijd iemand meekijkt, ook buiten werktijden.

Voor Daphne zit daar de grootste waarde. De RED geeft niet alleen inzicht, maar vooral rust. Rust om een locatie met een zeker gevoel achter te laten, wetende dat temperatuurontwikkelingen continu in de gaten worden gehouden. "Ik kan de locatie afsluiten en naar huis gaan met het vertrouwen dat er altijd iemand meekijkt. Dat geeft een heel ander gevoel van controle." Die zekerheid maakt het verschil tussen bewust zijn van een risico en het daadwerkelijk beheersen ervan.

Harry onderstreept dat dit precies de bedoeling is van vroegtijdige detectie. "Veiligheid moet geen spanning opleveren, maar vertrouwen. Door continu te monitoren en direct te verifiëren bij afwijkingen, zorgen we dat organisaties niet hoeven te wachten op een incident om in actie te komen."

Voor Wijnne Barends betekent dit dat brandveiligheid geen afhankelijk proces meer is van steekproeven of fysieke aanwezigheid. Het is structureel geborgd, 24/7, dag en nacht. Het risico zal nooit volledig verdwijnen. Maar met 24/7 monitoring is het wel beheersbaar. En juist dat geeft rust.